Eposta Kültürü WhatsApp’a Karşı: Dijital Mekan Kullanımı

Geçtiğimiz Nisan’da Türkiye’ye döndüğümden beri, üzerimde toplumsal bir WhatsApp baskısı var. Önce yurtdışında okumaya gitmeden önce kullandığım Nokia cep telefonu, “artık çiçekçiler bile akıllı telefon kullandığı” için kullanışsız ilan edildi ve bana Güney Koreli bir akıllı telefon alındı. Oldum olası ATM’ler gibi ekranını parmaklayarak kullanılan bu akıllı telefonlardan hoşlanmam. Pek temiz bulmadığım gibi, tuşa basmadaki netliği severim. Yine bu nedenle, bilgisayarlarda klavyedeki fare yerine, ek fare donanımı kullanırım. Japonya’dayken de turuncu kapaklı, basit cep telefonumu çok severdim, çünkü hem kapağını açıp kapayabiliyor, hem de tuşla kullanabiliyordum. Önce yeni akıllı telefonumu bilgisizlikten, epostama her ileti düştüğünde uyarı sesi çıkarıp, yeni iletiler ekranda görünecek biçimde kullanırken, bundan anında yılıp, kendim girip, epostama bakmadığım sürece bana bir uyarı gelmeyecek biçimde ayarladım. Rahat bir soluk aldım.

WhatsApp kullansam olup olacağı aynı şey… Ücretsiz diye sürekli söyleyecek sözü olan birileri, ki böylesi çoktur (bkz. ülkelerin Facebook kullanım oranları), beni dürtükleyip, duracak. Bu rahatsızlığı vermek için haklı gerekçeleri ise çok olacak: iş yapmak, belge göndermek, ortak program yapmak, tartışmak, vb. Hepsi de doğru olabilir. Bu uygulamanın iletişimi kolaylaştırdığını, hızlandırdığını, toplu iletişime olanak tanıdığını ve tüm bunların ücretsiz yapılabildiğini anlayabiliyorum. Öte yandan, kişisel olarak, bu teknolojiyi kullanmama hakkım saklıdır. Ya da saklı mıdır? İş yerinde WhatsApp kullanma dayatması kabul edilemez, nasıl ki cep telefonu ya da akıllı telefon kullanmak kimseye dayatılamayacağı gibi. İşyerlerinde bunun yerine, yaklaşık aynı işlevleri gören eposta teknolojisi hala kullanılabiliyor. Gerçekten, neden Türkiye’de neredeyse hiç kimse eposta yanıtlamıyor?

Güncel bir durum saptaması olarak, Türkiye’deki eposta kültürsüzlüğünü ortaya bir koyalım öncelikle. Döndüğümden beri eposta ile herhangi bir işimi yürütmeye çalışıp, yanıtlanmadığım çok oldu. Bazen karşımdaki kişiler beni WhatsApp’tan başka, telefonla iş yapmaya yönlendirdi. Oysa, söz uçar, yazı kalır. İronik bir biçimde telefonda o an not alamayıp ya da söylenen yabancı sözcükleri net anlamayıp, eposta ile aynı konudaki iletişimi sürdürmeye çalıştığımda yine, yanıt alamadım. Hatta yanıtlanmaya yanıtlanmaya paranoyaklaştım mı bilemiyorum, ama insanların kendilerine eposta gönderilmesine içerlediklerini, bunu neredeyse bir aşağılama olarak kabul ettiklerini kurmaya başladım.

Aynı alınganlığı, iletişimin aracı değil, ama konusu ile ilgili olarak, örneğin karşımdaki kişiden doğrudan beni ilgilendiren süreçlerle ilgili net bir bilgi almaya çalıştığımda da fark ettiğim oldu. Yani burada bilgi istemek de karşınızdaki kişiye güvenmediğiniz algısını yaratıp, onu gücendirebiliyor. Bilgi hakkı yalnızca bir söylenti ve tüm işlerinizi ancak başka insanlara yüzde yüz, dayanaksız bir güvenle teslim ettiğiniz sürece, işler şöyle ya da böyle yürüyor. Diyeceğim, kendi işlerinizi izlemeyi, denetlemeyi filan unutun gitsin.

WhatsApp’ı kullanmak, yani bu uygulamayı ‘tüketmenin’ dayatılmasına karşılık, eposta ile iş yapma kültürü dünya genelinde ortak olan tek yöntem olma konumunu koruyor. Bu nedenle, hiç kusura bakmayın, ama yoğunluk, vb. gerekçelerle iş konusunda size yöneltilmiş epostaları yanıtlamama lüksünüz yok! Bazen, “çok işimiz oluyor,” denilerek, kendi de bir iş olan epostaya yanıt verme işinin yadsındığını duyunca komik geliyor. Dünyanın ortak kullanımındaki eposta, aynı zamanda, WhatsApp’taki anlık yanıt beklentisine karşın, daha insancıl bir seçenek, çünkü size kendi zamanınızı yönetme hakkını tanıdığı gibi, başka işlere odaklanmak istediğinizde, sürekli uyararak, size engel olmuyor. Özellikle akademisyenler için, okuma, düşünme, yazma işlerinden onları alıkoyacak düzenekleri kullanmama hakkını savunmak önemlidir.

Ek: Üstelik eposta mektubun elektronik türü olarak resmi bir yazışma adabını hala biraz olsun koruyor ve insanlar epostada kısa telefon iletilerine göre dili daha özenli kullanıyorlar.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.